Çerçeve Yasa Nedir? Kimleri Kapsıyor, Süreç Nasıl İşleyecek?
Ekim 2024'te MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin TBMM'nin yeni yasama yılı açılışında DEM Parti yöneticileriyle tokalaşmasıyla başlayan süreç, Ağustos 2025'...
Çerçeve Yasa Nedir, Nasıl Ortaya Çıktı?
Ekim 2024'te MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin TBMM'nin yeni yasama yılı açılışında DEM Parti yöneticileriyle tokalaşmasıyla başlayan süreç, Ağustos 2025'te kurulan Milli Birlik, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu'nun çalışmalarıyla yasal bir zemine taşındı. 21 toplantının ardından ortak rapor kaleme alan komisyonun çalışmalarını tamamlamasının ardından AKP milletvekillerince hazırlanan 12 maddelik kanun teklifi, 5 Ağustos 2026'da Meclis Başkanlığı'na sunuldu. "Çerçeve yasa" olarak adlandırılan bu teklif, bugün Adalet Bakanlığı'nın koordinasyonunda Adalet Komisyonu'nda görüşülmeye başlandı ve en geç 12 Ağustos'ta yasalaşması hedefleniyor.
Teklife imza atan milletvekili sayısının 360 olduğu bildirildi. AKP, MHP, CHP, DEM Parti, Yeniyol Grubu'ndan bazı milletvekilleri ve bağımsız milletvekilleri imza atarken Yeni Parti milletvekilleri imzadan uzak durdu.
Yasa Kimleri Kapsıyor, Hangi Suçlar Dahil?
AKP Grup Başkanı Abdullah Güler, teklifin kapsamını şu şekilde açıkladı: Yasa yalnızca PKK ile bağlantılı suçları kapsıyor. Öldürme suçlarıyla 2005 öncesi Türk Ceza Kanunu kapsamında ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezası gerektiren suçlardan haklarında soruşturma yürütülenler düzenleme kapsamı dışında tutuluyor.
Teklife göre uygulamanın başlayabilmesi için PKK ve KCK'nin silah bıraktığının güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu kararıyla Resmî Gazete'de yayımlanması şart. Yani yasa, silah bırakma gerçekleşmeden devreye girmiyor.
Kapsam dahilindeki suçlar açısından iki farklı erteleme süresi öngörülüyor:
- Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlar: Soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl süreyle erteleniyor.
- 15 yıldan fazla hapis ya da müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar: Erteleme süresi 10 yıl olarak belirleniyor.
Ancak örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlar bu kapsamın tamamen dışında bırakılıyor.
Başvuru Süreci ve Hukuki Mekanizma Nasıl İşleyecek?
Düzenlemeden yararlanmak isteyenler, MGK kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 6 ay içinde Cumhuriyet Başsavcılıklarına ya da yetkilendirilecek kurumlara yazılı başvuruda bulunmak zorunda. Başvurular bireysel olacak; her kişi için ayrı değerlendirme yapılacak. Süre dolduğunda başvuru hakkı sona eriyor; uzatma ancak yeni bir kanunla mümkün olabiliyor.
Erteleme süresi boyunca zaman aşımı işlemeyecek. Erteleme kararı verilen dosyalarda tutukluluk ve adli kontrol tedbirleri yeniden değerlendirilerek koşullar oluşursa kaldırılabilecek. İstinaf ve temyiz aşamasındaki dosyalar ise bozularak yeni düzenleme doğrultusunda yeniden ele alınacak.
Görsel: Helen W. Atwater (Wikimedia Commons) · Public domain
Erteleme süresi içinde yeniden terör suçu işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılacak ve yargılama kaldığı yerden devam edecek. Süre boyunca yeni bir suç işlenmezse soruşturma dosyalarında kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasındaki dosyalarda ise davanın düşmesine karar verilecek.
Örgüt üyelerinden 3 yıl süreyle herhangi bir suça karışmayanlar için siyaset yapma yolu da açık tutuluyor.
Süreci izlemek ve koordine etmek amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma Bakanları ile Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı, MGK Genel Sekreteri ve Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri'nden oluşan bir kurul kurulacak. TBMM bünyesinde de ayrı bir izleme komisyonu oluşturulacak. Bunun yanı sıra teklif, kanun kapsamındaki görevleri yerine getiren kamu görevlileri ile süreçte görev alan kişilerin bu faaliyetleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluk taşımayacağını hükme bağlıyor.
Teklifin Gerekçesi: Af mı, Erteleme mi?
Teklifin gerekçesinde düzenlemenin bir af niteliği taşımadığı özellikle vurgulanıyor. Devam eden soruşturma ve kovuşturmalar ile kesinleşmiş mahkumiyet kararları ortadan kalkmıyor; suçların hukuki niteliğinde ya da ceza sorumluluğunda herhangi bir değişiklik öngörülmüyor. Düzenleme, ceza adalet sistemi ve infaz hukukuna ilişkin "sınırlı ve koşullu" bir yasal değişiklik olarak tanımlanıyor. Gerekçede ayrıca sürecin ihtiyaçlarına göre ilerleyen dönemde yeni yasal düzenlemelerin de gündeme gelebileceği belirtiliyor.
Siyasi Partiler Ne Diyor?
Cumhurbaşkanı Erdoğan, düzenlemenin Türkiye'yi terör tehdidinden kalıcı olarak arındırmayı ve milli birliği güçlendirmeyi hedeflediğini ifade etti. MHP Genel Başkan Yardımcısı Fetih Yıldız, teklifin genel kurulda 430'un üzerinde oyla kabul edilmesini beklediklerini söyledi.
DEM Parti sözcüsü Ayşe Güldoğan, düzenlemenin siyasi ve hukuki yeni bir dönemin ilk adımı olduğunu belirterek teklifin ne olduğundan büyük gösterilmemesi ne de küçümsenmemesi gerektiğini vurguladı. Teklifin tüm sorunları çözen nihai bir düzenleme olmadığını ancak barış ve demokratikleşme açısından önemli bir başlangıç niteliği taşıdığını kaydetti.
CHP Genel Başkanı Özgür Özel ise teklifin teknik açıdan özensiz hazırlandığını ve birçok eksiklik içerdiğini söyledi. Özel, demokratikleşme adımlarının da sürecin ayrılmaz bir parçası olması gerektiğini vurgulayarak Can Atalay'ın tahliyesi, kayyum atanan belediye başkanlarının görevlerine iadesi ve Selahattin Demirtaş başta olmak üzere tutuklu siyasetçilerin serbest bırakılması gerektiğini savundu.
İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu ise teklife en sert tepkiyi gösteren isim oldu. Dervişoğlu, yasayı "ihanet belgesi" olarak nitelendirerek teklifin anayasa dahil pek çok yasaya aykırı olduğunu öne sürdü ve teklifin sahiplerine iadesini talep etti.
Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer ve Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan ise eksikleri bulunmakla birlikte teklifi bir başlangıç olarak değerlendirdi. Şahan, "Eksiğiyle fazlasıyla bu bir başlangıç ve ben başlamaktan yanayım" dedi.
Süreç, Adalet Komisyonu'ndaki görüşmelerin ardından genel kurula taşınacak. Teklif kabul edilirse PKK'nin feshi ve silah bırakma sürecine ilişkin hukuki çerçeve resmen oluşmuş olacak. Ancak demokratikleşme adımları ve kapsamın yeterliliğine dair tartışmaların uzun süre gündemde kalmaya devam edeceği görünüyor.
Bu konudaki diğer içerikler: Siyaset haberleri
🔍 Bunlar da Merak Ediliyor
Çerçeve yasa bir af yasası mı?
Hayır. Teklifin gerekçesinde düzenlemenin af niteliği taşımadığı açıkça vurgulanıyor. Devam eden soruşturmalar ve kesinleşmiş mahkumiyet kararları ortadan kalkmıyor; suçların hukuki niteliğinde herhangi bir değişiklik öngörülmüyor. Düzenleme, ceza adalet sistemine ilişkin sınırlı ve koşullu bir erteleme mekanizması olarak tanımlanıyor.
Çerçeve yasa ne zaman yürürlüğe girecek?
Yasa teklifinin en geç 12 Ağustos'ta yasalaşması hedefleniyor. Ancak düzenleme, PKK ve KCK'nin silah bıraktığının güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin MGK kararıyla Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından uygulamaya girecek. Yani silah bırakma gerçekleşmeden yasa fiilen devreye girmiyor.
Hangi suçlar çerçeve yasa kapsamı dışında tutuluyor?
Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar yasa kapsamı dışında bırakılıyor. Ayrıca yasa yalnızca PKK ile bağlantılı suçları kapsıyor; diğer terör örgütlerine ilişkin suçlar bu düzenlemenin dışında kalıyor.
Başvuru süresi ne kadar ve nasıl yapılacak?
Düzenlemeden yararlanmak isteyenler, MGK kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 6 ay içinde Cumhuriyet Başsavcılıklarına ya da yetkilendirilecek kurumlara yazılı başvuruda bulunmak zorunda. Başvurular bireysel olacak ve her kişi için ayrı değerlendirme yapılacak. Süre uzatımı ancak yeni bir kanunla mümkün olabiliyor.
Erteleme süresi içinde yeniden suç işlenirse ne olur?
Erteleme süresi içinde yeniden terör suçu işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılıyor ve yargılama kaldığı yerden devam ediyor. Erteleme süresi boyunca yeni bir suç işlenmezse soruşturma dosyalarında kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasındaki dosyalarda ise davanın düşmesine karar veriliyor.
